جمال الدين محمد الخوانساري
117
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
اگر وعدهء عذاب نكرده بود خداى سبحانه هر آينه واجب بود كه عصيان كرده نشود از براي شكر نعمت أو ، يعنى حق تعالى اگر وعيد عذاب وعقاب با بندگان هم نمىكرد واجب بود كه عصيان أو نكنند از براي شكر نعمتهاى گوناگون أو كه داده بايشان از وجود وغير آن ، وچنين نيست كه نادانان گمان ميكنند كه وجوب عصيان نكردن أو بسبب وعيدهاى اوست واگر آنها نمىبود عصيان أو جايز بود . 7594 لو لم يرغّب اللّه سبحانه في طاعته لوجب ان يطاع رجاء رحمته . اگر ترغيب نمىكرد خداى سبحانه در فرمانبردارى أو هر آينه واجب بود اين كه أطاعت كرده شود از براي اميد رحمت أو ، يعنى اگر ترغيب هم نمىكرد واجب بود پس چه جاى اين كه ترغيب هم كرده . 7595 لو لم ينه اللّه سبحانه عن محارمه لوجب ان يجتنبها العاقل . اگر نهى نمىكرد خداى سبحانه از حرامهاى خود هر آينه واجب بود كه اجتناب كند از آنها عاقل ، يعنى اگر نهى هم نمىكرد از آنها واجب بود اجتناب عاقل از آنها ، پس چگونه نباشد با نهى نيز ، وپوشيده نماند كه وجوب اجتناب از اينها بر تقديرى كه نهى نشده بود در چيزى چندست كه عقل يابد قبح وبدى آنها را مانند ظلم ، يا همهء آنها بر فرض اطلاع عقل بر قبح وبدى آنها در واقع ونفس الامر ، واگر نه بسيارى از آنهائيست كه عقل را راهى بدانستن بدى آنها نيست واگر بحسب شرع هم نهى نمىشد بدى آنها معلوم نبود وبا وجود آن وجوب اجتناب از آنها وجهي نداشت مگر اين كه مراد اين باشد كه اگر نهى هم نمىكرد امّا معلوم ما مىشد قبح وبدى آنها نزد حق تعالى هر آينه واجب بود بر عاقل اجتناب از آنها از براي شكر نعمت واميد رحمت أو چنانكه در فقرههاى سابق مذكور شد . 7596 لو لم تتخاذلوا عن نصرة الحقّ لم تهنوا عن توهين الباطل . اگر پشت نگردانيد از يارى كردن حق ضعيف نگرديد از خوار كردن باطل ،